Yazinin basliginda ‘deger’ sözcügü gecsede su resmi gördükten sonra herhangi bir degerden bahsetmek mümkün degil.
Fotoğraflardaki garip gerçeğin mağduru Halime Hatun Türbesi 1335 yılında inşa edilmiş.
Gevaş’ta, Selçuklu mezarlığı olarak bilinen mevki, 2007 yılında okul inşaatı başlayana kadar bu görünümdeydi. Kümbetin batısındaki ağaçlar kesilerek, yerine beş katlı bir pansiyon konduruldu.
Van’da, çocuklara rağmen cinayet
Van’ın Gevaş ilçesindeki Selçuklu yapısı Halime Hatun Kümbeti (1335), bitişiğine inşa edilen yurt binasının altında can verdi. Bu rezaleti sadece, yakınlardaki ilkokulun öğrencileri fark etti.
Van Gevaş’tan gönderilen fotoğrafları inceliyor ve gerçek olup olmadıklarını anlamaya çalışıyorum. Çünkü bu fotoğraflarda gerçek olamayacak, olmaması gereken bir durum söz konusu. Çünkü Gevaş’ın simgesi ve Anadolu’nun en güzel kümbetlerinden Halime Hatun Kümbeti, kendi boyunda bir yapı tarafından kuşatılmış. Haberi yazarken bile, nereden, ne şekilde oraya konduğunu anlamadığım, anlayamadığım bu çirkin bina sanki o fotoğraflara fotomontajla eklenmiş gibi duruyor.
Fotoğraflardaki garip gerçeğin mağduru Halime Hatun Türbesi 1335 yılında inşa edilmiş. Bazı kaynaklar Ahlatlı Pehlivan Havetoğlu Esed, bazıları ise -ki bunların arasında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın sitesi de var- Melik İzzeddin tarafından yaptırıldığını yazıyor. Kim tarafından tam olarak ne zaman yaptırıldığı bilinmiyor olabilir. Ancak benim bile bildiğim bir şey var ki, yaklaşık 700 yaşında olduğu söylenen bu kümbet 2007 yılına kadar güzelliğini, kendi imkanlarıyla muhafaza edebilmişti.
Gelin görün ki geçen sene, kümbetin arkasındaki alanda ilçe için hayati önem taşıyan Gevaş Çok Programlı Lisesi’nin (ÇPL) inşası başlamış ve lisede yatılı okuyacak öğrencilerin konaklayabilmesi için bir de yurt inşa edilmiş. Ve hangi vicdansızın uygun gördüğünü bilemediğim bu yurt, bölgede bu binaya uygun başka bir alan yokmuş gibi, kümbetin batı cephesine yapıştırılmış.
Cinayet tasarısı
Van’a ilim-irfan götürmeyi amaçlayan Milli Eğitim Bakanlığı bu cinayeti nasıl tasarlamış? İlçesindeki taşınmaz kültür varlıklarının ilk sorumlusu Gevaş Belediyesi bu tasarıyı nasıl onaylamış? Van Müzesi, inşaatın sürdüğü bir yol boyunca başka bir ilde mi görev yapıyormuş? Bölgeden sorumlu Kültür ve Tabiat Varlıkları Kurulu bölgeye hiç mi uğramamış? Ve bir Allah’ın kulu çıkıp da kurula, müzeye ya da doğrudan doğruya bakanlığa durumu neden bildirememiş?
Yukarıda saydığım kurumların herhangi birinin, inşaatın yapılmasında veya yaptırılmasında en ufak bir çekince duyması, bu rezaletin önüne geçmek için yeterliydi. Tarihi alanlara dair imar yasasını ve taşınmaz kültür varlıklarının korunmasıyla ilgili yasa ve ilke kararlarını bilmesi ya da hatırlaması da. Ve eğer bu kurumların birisi, Gevaş’taki Selçuklu mezarlığında ne olup bittiğinin farkında ise, bu rezalete engel olabilecek yasaların uygulanmasını sağlamak için hareke geçmiyorsa ya da bunu bir diğerinin yapmasını bekliyorsa, yaptığının ismi ülkeye hizmet etmek değil hıyanet etmektir.
Gevaş’ta devletin işlediği cinayet, üstelik hain bir cinayettir. Kendi mirasını ve geleceğini sırtından vurmaktadır.
Gelgelelim bu durumu fark eden ve sesini duyurmaya çalışan birileri de mevcut: Gevaş Yahya Kemal Beyatlı İlköğretim Okulu 4-A sınıfı öğrencileri.
Yanı başlarındaki değerin farkında olan öğrenciler, Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı’na (ÇEKÜL) 18 Haziran’da yazdıkları şu mektubu göndermişler:
“Sevgili Çekül”
“Öncelikle hepimiz Van, Gevaş Yahya Kemal Beyatlı 4-A sınıfı öğrencileri olarak ben Aleyna Arvas olmak üzere sizin Gevaş’taki birer üyeniz gibi hissediyoruz.
Size bir konuda bilgi vermek üzere bu mektubu yazıyoruz. Gevaş’ta Selçulu’lar döneminden kalma çok güzel bir konumda olan Halime Hatun Kümbeti’nin arkasında bir liseye ait pansiyon yapılmak suretiyle görüntüsünün, tarihi görüntüsünün bozulduğunu söylemek istiyoruz. Sahip çıkacağınıza inanıyoruz.
Sevgiyle kalın.”
İlkokul öğrencilerinin görgüsü ve duyarlılığı, Halime Hatun’un derdine deva olabilir mi? 700 yıl kendi imkanlarıyla ayakta duran Halime hatun, devletin onca para harcadığı, bölgedeki gençlerin okumak için muhtaç olduğu bu pansiyonun boyunduruğundan kurutulabilir mi?
Ya da hangi yetkili çocuklara, yaşadıkları Selçuklu mirasının üstüne bina yapmanın nedenlerini yalan söylemeden anlatabilir?
Elbette Gevaş’ta çocuklara rağmen işlenen cinayet, yukarıda adı geçen kurumların hepsine bu konuda tek tek hesap verme zorunluluğu getiriyor. En azından, o okullarda okuyacak çocukların daha bugünden sahip oldukları vatan sevgisi karşısında.
Gevaş Yahya Kemal Beyatlı İlköğretim Okulu 4-A sınıfı öğrencileri, Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı’na (ÇEKÜL) yazarak kümbetin korunması için yardım talep etti. 
Van’daki ayıbın ruhsatı bile yok
Medyakronik’in haberiyle gündeme gelen, Gevaş’da Selçuklu kümbeti dibine inşa edilen yurt binasının ruhsatının dahi olmadığı ortaya çıktı. Gevaş Belediyesi’nin kent merkezine yapılması için çaba sarf ettiği lise ve yurt, ilçe kaymakamının ısrarıyla Halime Hatun Kümbeti’ne komşu gelmiş!
Van Gevaş’ta 1335 yılında inşa edilen ve Selçuklu dönemi karakterini taşıyan Halime Hatun Kümbeti’nin hemen arkasına, kümbetin silüetini ve koruma alanın dokusunu zedeleyen bir yurt binasının yapıldığı haberini 28 Temmuz’da Medyakronik’te duyurmuştuk. Haberin kaynağı, Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı’na (ÇEKÜL) konuyla ilgili bir şikâyet mektubu gönderen ve vakıftan yardım isteyen Gevaş Yahya Kemal Beyatlı İlköğretim Okulu 4-A sınıfı öğrencileriydi.
Başta Kültür Bakanlığı ve yerel yönetimler olma üzere Van’daki resmi kurumların görev ihmalini ve duyarsızlığını ortaya çıkaran bu haber ulusal basında da yer bulmasına rağmen hâlâ, ilgili kurumları ilgilendiriyor gözükmüyor.
“Şikâyet olmadı”
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bölgedeki birimleri, Van Müzesi ve Van Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu yetkilileri, konuyla ilgili bir şikâyet almadıklarını ve inşaat için kendi görüşlerine başvurulmadığını söylüyor.
Van Müzesi Müdürü Fütühat Başar, Van’daki görevine yeni başladığını ve bölge koruma kurulunun konu hakkında daha çok bilgi sahip olabileceğini ancak müzeye, Halime Hatun Kümbeti’nin hemen arkasına bir inşaat yapıldığı yönünde herhangi bir şikâyet gelmediğini belirtiyor. Bölgede sekiz aydır görev yaptığını söyleyen Başar, inşaatına 2007 yılında başlanan yurt için “O bina senelerdir orada herhalde” diyor.
Medyakronik’in haberi üzerine bölge koruma kurulunu arayan Doğan Haber Ajansı muhabirine ise, “Yapı ile ilgili kendilerinden görüş istenmediği” yanıtını alıyor.
Bina kaçak
Konuyla ilgili bilgi almak için aradığımız Gevaş Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü yetkilileri, yurt binasının yapıldığı arazinin imar durumunun ne olduğuyla ilgili sorumuzu ise “Binanın ruhsatı bile yok, kaçak” sözleriyle cevaplıyor.
Fen işleri yetkililerinin verdiği bilgiye göre yurt Milli Eğitim Bakanlığı’nın sahibi olduğu ve 2007 yılında hizmete giren İzzettin Şir Çok Programlı Lisesi’nin bulunduğu araziye yapıldı. Yetkililer, lisenin ve yurdun yapım sürecini şöyle anlatıyor: “Bu okulun yapımı için ilçe merkezinde yer ayırdık. Bu yer Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün arazisiydi. Vakıflar, istimlâk bedelini (100 milyon YTL) belirledi ve Milli Eğitim Bakanlığı da bu miktarı ödemeyi kabul etti. Ama Gevaş Kaymakamlığı istemedi. İlla oraya yapılacak dedi. Orası şehir merkezine uzak ve Gevaş’ın bütün mahallelerinin dışında. Kaymakam, ‘Bakanlığın arazisi varken başka bir yere para harcatmam’ dedi. O kadar uğraştık ama bir türlü başa çıkamadık.”
“Küçük yerde belediyeyi kimse takmıyor”
Belediye, “Yurt, inşaat ruhsatı almadan nasıl yapıldı” sorumuzu ise şöyle cevapladı: “Bina yapılmadan önce plan ve projelerin getirilmesi, imar durumunun kontrol edilmesi gerekiyordu. Ama demek ki kimseyi takmadılar. Üniversite hocalarına bile dert yandım, gelin buna mani olun dedim. Hiçbirinden ses çıkmadı.”
Yetkililerin dile getirdiği bir sitem de oldukça dikkat çekici: “Müzenin ve koruma kurulunun, bu koskoca binadan haberdar olması mümkün değil. Çünkü kümbet, üzerinde bulunan kilisenin restorasyonu nedeniyle uzun süredir gündemde olan Akdamar Adası’nın yolu üzerinde. Siyasetçiler buraya sık sık geliyor ve onlara da bu yetkililer eşlik ediyor.”
Fen işleri yetkililerinin son sözleri ise, özetleyici mahiyette: “Küçük yerde kimse belediyeyi takmıyor.”
Kaymakamlık yanıt vermedi
Gevaş Belediyesi’nin iddiaları üzerine Gevaş Kaymakamlığı Yazı İşleri Müdürlüğü’nü üç gün boyunca arayarak, kaymakamlığın görüşünü almak istedik. Bu süre zarfında yetkililer, kaymakamlık binasının tadilatta olduğunu ve ilçe kaymakamı Tahsin Aksu’nun makamında sürekli durmadığını söylediler. Yazı işlerine üç defa telefonlarımızı bildirmemize ve cevap beklediğimizi belirtmemize rağmen, gerek Medyakronik’e ve gerekse bana bu konuda bir telefon gelmedi.
Belediyenin iddiasıyla ilgili açıklığa kavuşması gereken bir başka bilgi de, İzzettin Şir Çok Programlı Lisesi’nin kent merkezinde yapılmasına karşı çıkan kaymakamın Tahsin Aksu olup olmadığı. Çünkü Aksu, ilçedeki görevini 2006 yılında devralmış.
Burası sözün bittiği yer.
Bugun tevafuken tv de bir programda izledim, Kosova bile Osmanli’nin degerlerine daha cok sahip cikiyor… Tarihi binalari vs restore ediyor. Gerci Turkiye’de artik neye saygi kaldi ki!
ben resimleri inceledim bence kanatimce okulla türbenin aynı nokta değil çünkü üstünde oynanmış benim söylediğim saygılarımla
hayır feci birseylerle karsılasacagımı bekliyordum ama bu kadarına pes dedim doğrusu..